क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले

क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले या भारताच्या पहिल्या महिला शिक्षिका होत्या. त्यांनी पती ज्योतिराव फुले यांच्यासह स्त्री शिक्षण, विधवा पुनर्विवाह आणि जातिभेद निर्मूलनासाठी आयुष्यभर संघर्ष केला. त्यांना "क्रांतिज्योती" ही पदवी देण्यात आली आहे.

सावित्रीबाई फुले यांचा जन्म ३ जानेवारी १८३१ रोजी सातारा जिल्ह्यातील नायगाव येथे झाला. वयाच्या नवव्या वर्षी त्यांचा विवाह ज्योतिराव फुले यांच्याशी झाला. ज्योतिरावांनी त्यांना शिक्षण दिले.

इ.स. १८४८ मध्ये त्यांनी पुण्यात मुलींसाठी पहिली शाळा उघडली. शाळेत जाताना त्यांच्यावर शेण आणि दगड फेकले जात होते, पण त्या डगमगल्या नाहीत. त्यांनी अतिरिक्त साडी बरोबर नेत होत्या.

त्यांनी विधवांचे केशवपन थांबवण्यासाठी न्हाव्यांचा संप घडवून आणला. बालहत्या प्रतिबंधक गृह चालवले. इ.स. १८९७ मध्ये पुण्यात प्लेगची साथ असताना रुग्णांची सेवा करताना त्यांना प्लेग झाला आणि त्यात त्यांचे निधन झाले.